Η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) αποτελεί εδώ και δεκαετίες αντικείμενο μελέτης και παραμένει ένα από τα πιο δυσνόητα πεδία της Επιστήμης των Υπολογιστών με τους Tech enthusiasts να παρακολουθούν στενά τις νεες εφαρμογές μιας παλιάς τεχνολογίας. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο εύρος και την πολυπλοκότητα του αντικειμένου. Η AI καλύπτει ένα ευρύ φάσμα, από μηχανές πραγματικά ικανές να σκέφτονται μέχρι και αλγόριθμους αναζήτησης που χρησιμοποιούνται σε επιτραπέζια παιχνίδια. Έχει εφαρμογές σχεδόν σε κάθε τομέα όπου χρησιμοποιούνται υπολογιστές στην κοινωνία μας.
Η “Τεχνητή” Νοημοσύνη
Ο όρος “τεχνητή νοημοσύνη” επινοήθηκε για πρώτη φορά από τον Τζον ΜακΚάρθι το 1956, όταν διοργάνωσε το πρώτο ακαδημαϊκό συνέδριο με αυτό το θέμα. Ωστόσο, το ταξίδι για την κατανόηση του αν οι μηχανές μπορούν πραγματικά να σκέφτονται είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα.
Στο πρωτοποριακό έργο του Vannevar Bush “As We May Think”, προτάθηκε ένα σύστημα που ενισχύει τη γνώση και την κατανόηση των ανθρώπων. Πέντε χρόνια αργότερα, ο Άλαν Τούρινγκ έγραψε μια εργασία σχετικά με την ιδέα των μηχανών που μπορούν να προσομοιώσουν τους ανθρώπους και την ικανότητά τους να κάνουν ευφυείς ενέργειες, όπως το να παίζουν σκάκι.
Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την ικανότητα ενός υπολογιστή να επεξεργάζεται λογική. Όμως, για πολλούς παραμένει άγνωστο αν μια μηχανή μπορεί πραγματικά να σκέφτεται. Ο ακριβής ορισμός της “σκέψης” είναι σημαντικός, καθώς υπάρχει έντονη αντίθεση ως προς το αν αυτή η έννοια είναι καν εφικτή για τις μηχανές.
Για παράδειγμα, υπάρχει το λεγόμενο επιχείρημα του “Κινεζικού Δωματίου”. Φανταστείτε κάποιον κλειδωμένο σε ένα δωμάτιο, όπου του περνούν σημειώματα στα κινέζικα. ‘Eχει στην κατοχή του ένα βιβλίο στο οποίο αναγράφονται κανόνες αντιστοιχίας συμβόλων, θα μπορούσε να παράγει έγκυρες απαντήσεις στα κινέζικα, αλλά θα “καταλάβαινε” πραγματικά τη γλώσσα;
Ο άνθρωπος ακολουθεί μία τυποποιημένη διαδικασία, η οποία τον βοηθάει να απαντήσει στις ερωτήσεις που του δίνονται, χωρίς να είναι προαπαιτούμενο να γνωρίζει περί τίνος πρόκεινται. Μέσα από όλη την διαδικασία, ο έγκλειστος ούτε θα μάθει ποτέ κινέζικα ούτε τι σημαίνουν τα σύμβολα τα οποία χρησιμοποιεί. Το επιχείρημα είναι ότι αφού οι υπολογιστές θα εφάρμοζαν πάντα μηχανική αναζήτηση δεδομένων, δεν θα μπορούσαν ποτέ να “κατανοήσουν” ένα θέμα.
Αυτό το επιχείρημα έχει αντικρουστεί με πολλούς τρόπους από ερευνητές, αλλά υπονομεύει την πίστη των ανθρώπων στις μηχανές και τα λεγόμενα “έμπειρα συστήματα” σε εφαρμογές κρίσιμες για τη ζωή.
Τεστ Turing: Ο Ακρογωνιαίος Λίθος της Τεχνητής Νοημοσύνης
Το Τεστ Turing αποτελεί έναν κεντρικό, μακροπρόθεσμο στόχο για την έρευνα στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI). Το ερώτημα που θέτει είναι απλό αλλά βαθύ:
Θα μπορέσουμε ποτέ να κατασκευάσουμε έναν υπολογιστή ικανό να μιμηθεί έναν άνθρωπο τόσο πειστικά, ώστε ένας καχύποπτος κριτής να μην μπορεί να διακρίνει τη διαφορά μεταξύ ανθρώπου και μηχανής;
Από τη σύλληψή του, το Τεστ Turing ακολούθησε μια πορεία παρόμοια με πολλές άλλες έρευνες στον τομέα της AI. Αρχικά, φάνηκε δύσκολο αλλά εφικτό (μόλις η τεχνολογία υλικού έφτανε σε ένα ορισμένο επίπεδο), μόνο για να αποκαλυφθεί στη συνέχεια πολύ πιο περίπλοκο από ό,τι αρχικά είχε εκτιμηθεί.
Παρά τις δεκαετίες έρευνας και τις σημαντικές τεχνολογικές προόδους, το Τεστ Turing εξακολουθεί να θέτει έναν στόχο προς τον οποίο οι ερευνητές της AI προσπαθούν να φτάσουν, ανακαλύπτοντας παράλληλα πόσο μακριά βρισκόμαστε ακόμη από την πραγματοποίησή του.
Ιστορικό Πλαίσιο
Το 1950, ο Άγγλος μαθηματικός Άλαν Τούρινγκ δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο “Computing Machinery and Intelligence”, το οποίο άνοιξε τις πόρτες στον τομέα που αργότερα θα ονομαζόταν Τεχνητή Νοημοσύνη. Αυτό συνέβη χρόνια πριν η επιστημονική κοινότητα υιοθετήσει τον όρο “Τεχνητή Νοημοσύνη”, που επινοήθηκε από τον Τζον ΜακΚάρθι.
Το άρθρο ξεκινούσε θέτοντας την απλή ερώτηση: “Μπορούν οι μηχανές να σκέφτονται;”. Στη συνέχεια, ο Τούρινγκ πρότεινε μια μέθοδο αξιολόγησης της ικανότητας σκέψης των μηχανών, που έγινε γνωστή ως το Τεστ Τούρινγκ. Το τεστ, ή “Παιχνίδι Μίμησης” όπως ονομάστηκε στο άρθρο, προτάθηκε ως ένας απλός τρόπος για να αποδειχθεί ότι οι μηχανές μπορούν να σκέφτονται.
Ο Άλαν Τούρινγκ
Ο Άλαν Τούρινγκ, που γεννήθηκε το 1911, ήταν ένας Άγγλος μαθηματικός που συχνά αναφέρεται ως ο πατέρας της σύγχρονης επιστήμης των υπολογιστών. Έδειξε μεγάλη ικανότητα στα μαθηματικά και μετά την αποφοίτησή του από το κολέγιο, δημοσίευσε μια εργασία με τίτλο “On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem”, στην οποία πρότεινε αυτό που αργότερα θα γινόταν γνωστό ως Μηχανή Τούρινγκ – ένας υπολογιστής ικανός να υπολογίζει οποιαδήποτε υπολογίσιμη συνάρτηση.
Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Τούρινγκ στράφηκε σε πιο πρακτικά ζητήματα. Η χρήση της κρυπτογραφίας από τις δυνάμεις του Άξονα τον ώθησε να επικεντρωθεί στην κατασκευή μιας μηχανής ικανής να σπάει κώδικες. Σχεδίασε και έλαβε χρηματοδότηση για την κατασκευή ηλεκτρομηχανικών μηχανών που ονομάστηκαν “βόμβες”, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν για να σπάσουν τους κώδικες Enigma και να διαβάσουν γερμανικά μηνύματα.
Μετά τον πόλεμο, ο Τούρινγκ επέστρεψε στην ακαδημαϊκή κοινότητα και ενδιαφέρθηκε για το πιο φιλοσοφικό πρόβλημα του τι σημαίνει να είναι κανείς έλλογος, το οποίο τον οδήγησε στο μονοπάτι προς το Τεστ Τούρινγκ.
Συμπέρασμα
Το Τεστ Τούρινγκ παραμένει ένας σημαντικός δείκτης για την πρόοδο του πεδίου της Τεχνητής Νοημοσύνης στο σύνολό του. Η συνεχιζόμενη συζήτηση γύρω από αυτό και οι προσπάθειες των ερευνητών και γενικότερα του Tech Industry να παράγουν λογισμικό ικανό να το περάσει, υποδεικνύουν ότι ο Άλαν Τούρινγκ και το προτεινόμενο τεστ του παρείχαν ένα ισχυρό και χρήσιμο όραμα στον τομέα της AI. Η σημασία του μέχρι σήμερα φαίνεται να δείχνει ότι θα αποτελεί στόχο για τον τομέα για πολλά χρόνια ακόμη.
Tech Enthusiasts:
https://en.wikipedia.org/wiki/Alan_Turing
https://en.wikipedia.org/wiki/Computer_chess
https://en.wikipedia.org/wiki/AI_winter
https://wearemedia.gr/texniti-noimosini-palia-tehnologia-ntoupis-thomas/
Θωμάς Ντούπης.
Σύμβουλος Ψηφιακής Πολιτικής και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δήμος Αθηναίων.
Τακτικό Μέλος του Ομίλου Τεχνητής Νοημοσύνης(OTEN).