Η αλήθεια είναι πως η μετάβαση από τον σχεδιασμό ψηφιακών πολιτικών πίσω από μια οθόνη, στο να μιλάς γι’ αυτές ζωντανά μπροστά σε κοινό, έχει μια ξεχωριστή δυναμική. Την περασμένη εβδομάδα (20 Φεβρουαρίου), είχα τη χαρά να συμμετάσχω στην πρώτη μου επίσημη δημόσια συζήτηση σε πάνελ, με ένα θέμα που βρίσκεται στον πυρήνα της έρευνας και της καθημερινότητάς μου: Η Τεχνητή Νοημοσύνη για Βιώσιμες και Προσβάσιμες Πόλεις. Μέσα από τη συζήτηση, επιδίωξα να εστιάσω στα απτά παραδείγματα που αποδεικνύουν πώς το AI αλλάζει ήδη την Αθήνα.
Για όσους δεν με γνωρίζουν προσωπικά, είμαι “το παιδί με το μουστάκι” ή απλώς Θωμάς Ντούπης, Digital Policy & AI Advisor. Την περασμένη εβδομάδα είχα τη χαρά να συμμετάσχω στο πρώτο μου πάνελ, συζητώντας ένα θέμα που βρίσκεται στον πυρήνα της δουλειάς και της έρευνάς μου: Η Τεχνητή Νοημοσύνη για Βιώσιμες και Προσβάσιμες Πόλεις.
Με την εμπιστοσύνη της διοίκησης της ΔΑΕΜ, τρέχουμε το πρόγραμμα Smart Cities του Δήμου Αθηναίων. Πρόκειται για ένα τεράστιο έργο 20 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο αποφασίσαμε να σχεδιάσουμε με μια απόλυτα και ξεκάθαρα ανθρωποκεντρική προσέγγιση.
Στο πάνελ είχα την ευκαιρία να εξηγήσω πώς ακριβώς περνάμε από τη θεωρία στην πράξη.
Ορίστε τα βασικά σημεία όσων συζητήσαμε:
1. Η μετάβαση στο “Proactive Management” (Προληπτική Διοίκηση)
Η εποχή της απλής ψηφιοποίησης της γραφειοκρατίας έχει περάσει. Σήμερα, χάρη στην Τεχνητή Νοημοσύνη, περνάμε στην Προληπτική Διοίκηση (Proactive Governance). Τι σημαίνει αυτό; Η πόλη παύει να είναι παρατηρητής που περιμένει καταγγελίες. Λειτουργούμε με βάση την πρόβλεψη.
Το καλύτερο παράδειγμα είναι η Διεύθυνση Καθαριότητας. Εγκαταστήσαμε GPS σε όλα τα απορριμματοφόρα, RFID tags στους κάδους και ειδική δαγκάνα που ζυγίζει τα απορρίμματα κατά την αποκομιδή. Δεν κινούμαστε στα τυφλά.
Αλγόριθμοι δημιουργούν βελτιστοποιημένες διαδρομές, τα οχήματα πηγαίνουν μόνο εκεί που χρειάζεται, και έτσι μειώνουμε μετρήσιμα το διοξείδιο του άνθρακα στην πόλη.
2. Παγκόσμια Καινοτομία: Ανοιχτά Δεδομένα & Φυσική Γλώσσα
Συχνά η Τεχνητή Νοημοσύνη μοιάζει αόριστη. Εμείς θελήσαμε να τη συνδέσουμε άμεσα με την καθημερινότητα. Δημιουργήσαμε μια παγκόσμια καινοτομία (που προσωπικά έχω συναντήσει μόνο στη Ζυρίχη): Το AI διαβάζει τα Ανοιχτά Δεδομένα του Δήμου και ο πολίτης ρωτάει με φυσική γλώσσα.
- «Ποιος είναι ο προϋπολογισμός του Δήμου;»
- «Πού είναι η πιο κοντινή Λέσχη Φιλίας;»
Το σύστημα απαντά άμεσα, γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ γραφειοκρατίας και πολίτη. Παράλληλα, αξιοποιούμε δεδομένα από 100 σταθμούς περιβαλλοντικής παρακολούθησης που καλύπτουν κάθε γειτονιά της Αθήνας, προτείνοντας “πράσινες διαδρομές” με τους λιγότερους ρύπους.
Αυτό δεν είναι αόριστο. Είναι διαφάνεια, καθαρότερος αέρας και μετρήσιμη ποιότητα ζωής.
3. Η Τεχνολογία ως “Κοινωνικός Εξισωτής”
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος της τεχνολογίας είναι να δημιουργήσει αποκλεισμούς. Για εμάς, η Τεχνητή Νοημοσύνη πρέπει να λειτουργεί ως “κοινωνικός εξισωτής”.
Η παρέμβασή μας απλώνεται και στις 144 γειτονιές της Αθήνας με την εγκατάσταση δωρεάν WiFi, για να εξαλείψουμε τον ψηφιακό αποκλεισμό.
Επιλέξαμε στρατηγικά σημεία, όπως τους χώρους έξω από μεγάλα νοσοκομεία (π.χ. Ιπποκράτειο). Εκεί η τεχνολογία αποκτά ανθρώπινο πρόσωπο, δίνοντας τη δυνατότητα στους συγγενείς που βρίσκονται σε αγωνία να επικοινωνήσουν δωρεάν με τις οικογένειές τους.
Ρύθμιση vs Καινοτομία;
Η αλήθεια είναι πως η Ευρώπη παράγει νόμους πιο γρήγορα από ό,τι μπορεί να τους καταναλώσει. Πιστεύω πως ρύθμιση και καινοτομία πρέπει να πηγαίνουν παράλληλα.
Το κλειδί είναι το Ethics by Design και η Διαφάνεια. Ανοίγοντας τα δεδομένα, δείχνουμε ότι μπορούμε να καινοτομούμε ραγδαία, με απόλυτο σεβασμό στον άνθρωπο και δημοκρατική λογοδοσία, χωρίς να περιμένουμε να νομοθετηθεί η κάθε γραμμή κώδικα.
Κλείνοντας, η εμπειρία αυτού του πάνελ επιβεβαίωσε μέσα μου κάτι πολύ βασικό: Όταν η γνώση και η πληροφορία διαχέονται σε όλους ισότιμα, η τεχνολογία κάνει το μεγαλύτερο δώρο της ενισχύει την ίδια τη Δημοκρατία.
Κλείνοντας, η εμπειρία αυτού του πάνελ επιβεβαίωσε μέσα μου κάτι πολύ βασικό:
Όταν η γνώση και η πληροφορία διαχέονται σε όλους ισότιμα, η τεχνολογία κάνει το μεγαλύτερο δώρο της ενισχύει την ίδια τη Δημοκρατία.